Epigenetic Clock คืออะไร ทำงานอย่างไร | Genfosis

Epigenetic Clock คืออะไร

Epigenetic clock หรือนาฬิกาอิพิเจเนติกส์ คือแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ที่ประเมินอายุชีวภาพของร่างกายจากรูปแบบ DNA methylation ในเซลล์ พูดง่ายๆ คือเป็น "นาฬิกา" ที่ไม่ได้อ่านเวลาจากวันเกิด แต่อ่านจากร่องรอยทางเคมีบน DNA ที่เปลี่ยนไปตามอายุและการใช้ชีวิต ทำให้บอกได้ว่าเซลล์ของคุณแก่ไปจริงแค่ไหน ซึ่งอาจไม่เท่ากับอายุตามปฏิทิน

นาฬิกานี้เป็นวิธีวัดอายุชีวภาพที่ได้รับการยอมรับทางวิทยาศาสตร์มากที่สุดในปัจจุบัน และเป็นหัวใจเบื้องหลังบริการวัดอายุชีวภาพอย่าง BioAge และ EPISPAN ของ Genfosis

Epigenetic Clock ทำงานอย่างไร

หลักการทำงานแบ่งเป็นสามขั้นตอนง่ายๆ

ขั้นแรก อ่านรูปแบบ DNA methylation ร่างกายเติมเครื่องหมายเคมีเล็กๆ (methyl group) ลงบน DNA ที่ตำแหน่งเฉพาะเพื่อควบคุมว่ายีนไหนเปิดหรือปิด เมื่อเราอายุมากขึ้น เครื่องหมายเหล่านี้เพิ่มขึ้นในบางจุดและลดลงในบางจุดอย่างเป็นแบบแผน

ขั้นที่สอง เลือกจุดที่สัมพันธ์กับอายุ นักวิทยาศาสตร์คัดจุดสำคัญบน DNA ที่การเปลี่ยนแปลง methylation สัมพันธ์กับอายุอย่างชัดเจน อาจมีตั้งแต่หลายร้อยถึงหลายพันจุด

ขั้นที่สาม คำนวณด้วยอัลกอริทึม นำค่าจากทุกจุดมาเข้าสูตรที่ผ่านการฝึกกับข้อมูลคนจำนวนมาก แล้วประเมินออกมาเป็นอายุชีวภาพ

เปรียบเหมือนการดูวงปีของต้นไม้ ต้นไม้ไม่ได้บอกอายุตรงๆ แต่รูปแบบของวงปีเผยให้เห็นว่ามันผ่านอะไรมาบ้าง epigenetic clock ก็อ่าน "วงปี" ที่ซ่อนอยู่ใน DNA ของเราในลักษณะเดียวกัน

นาฬิกาแต่ละรุ่นต่างกันอย่างไร

epigenetic clock ไม่ได้มีแบบเดียว มันพัฒนามาหลายรุ่น แต่ละรุ่นตอบคำถามต่างกัน

• รุ่นแรก เน้นทำนายอายุตามปฏิทินให้แม่นที่สุด ตอบคำถามว่า "เซลล์นี้เหมือนคนอายุกี่ปี"
• รุ่นที่สอง ก้าวไปไกลกว่านั้น เชื่อมโยงกับสุขภาพและความเสี่ยงโรค ตอบคำถามว่า "เซลล์นี้แก่ในเชิงสุขภาพแค่ไหน"
• รุ่นที่สาม เช่น DunedinPACE วัด "ความเร็วในการแก่" คือบอกว่าตอนนี้คุณกำลังแก่เร็วหรือช้ากว่าปกติ ณ ช่วงเวลานี้

ที่ Genfosis บริการ EPISPAN รวมนาฬิกาหลายมุมมองไว้ด้วยกัน ทั้ง OMICmAge ที่อ่านตัวชี้วัดสุขภาพเชิงลึก DunedinPACE ที่วัดความเร็วในการแก่ และ SYMPHONYAge ที่บอกอายุชีวภาพแยกรายอวัยวะ การมองหลายมุมพร้อมกันให้ภาพที่ครบกว่าการดูตัวเลขเดียว

Epigenetic Clock แม่นยำแค่ไหน

epigenetic clock เป็นหนึ่งในตัวชี้วัดอายุชีวภาพที่มีงานวิจัยรองรับมากที่สุด และหลายรุ่นแสดงความสัมพันธ์กับความเสี่ยงสุขภาพได้ดี อย่างไรก็ตาม ความแม่นยำขึ้นกับสองสิ่งหลัก คือคุณภาพของอัลกอริทึม และฐานข้อมูลอ้างอิงที่ใช้ฝึกนาฬิกา

จุดนี้สำคัญสำหรับคนไทยและคนเอเชีย เพราะนาฬิกาส่วนใหญ่พัฒนาบนข้อมูลประชากรตะวันตก Genfosis พัฒนาและปรับอัลกอริทึมบนฐานข้อมูลพันธุกรรมคนเอเชีย เพื่อให้ผลลัพธ์เกี่ยวข้องกับร่างกายของคนในภูมิภาคนี้มากขึ้น และควรระลึกไว้เสมอว่าอายุชีวภาพเป็นเครื่องมือติดตามและวางแผนสุขภาพ ไม่ใช่การวินิจฉัยโรค ควรแปลผลร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ

สรุปและอ่านต่อ

epigenetic clock คือเทคโนโลยีที่เปลี่ยนความแก่จากสิ่งที่จับต้องไม่ได้ ให้กลายเป็นตัวเลขที่วัดและติดตามได้ผ่านการอ่าน DNA methylation หากอยากเข้าใจภาพรวมว่าอายุชีวภาพคืออะไร วัดแล้วเอาไปทำอะไรต่อ และชะลอได้อย่างไร อ่านต่อได้ที่บทความหลัก "อายุชีวภาพ (Biological Age) คืออะไร วัดอย่างไร ชะลอได้จริงไหม"

(สำหรับคลินิกและศูนย์สุขภาพ: การอธิบายหลักการ epigenetic clock ให้ผู้รับบริการเข้าใจ ช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้บริการ longevity ของคุณ Genfosis มีบริการพร้อมใช้พร้อมการอบรมทีม ติดต่อเราเพื่อพูดคุยเพิ่มเติม)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Epigenetic clock วัดจากอะไร วัดจากรูปแบบ DNA methylation คือเครื่องหมายเคมีบน DNA ที่เปลี่ยนไปตามอายุและการใช้ชีวิต แล้วนำมาคำนวณด้วยอัลกอริทึม

Epigenetic clock กับ DunedinPACE ต่างกันอย่างไร DunedinPACE เป็น epigenetic clock รุ่นใหม่ที่เน้นวัด "ความเร็วในการแก่" ณ ปัจจุบัน ต่างจากนาฬิการุ่นแรกที่เน้นทำนายอายุเซลล์ Genfosis รวมทั้งสองมุมมองไว้ในบริการ EPISPAN

คนเอเชียใช้ epigenetic clock ได้ผลแม่นไหม ความแม่นขึ้นกับฐานข้อมูลที่ใช้ฝึกนาฬิกา Genfosis ปรับอัลกอริทึมบนข้อมูลพันธุกรรมคนเอเชียเพื่อความเกี่ยวข้องที่สูงกว่าการใช้นาฬิกาที่ฝึกบนข้อมูลตะวันตกเพียงอย่างเดียว

Learn more: 
Our service
อายุชีวภาพคืออะไร?