ทำไม "ไลฟ์สไตล์" ถึงมีอำนาจเหนือกว่า "รหัสพันธุกรรม"
มีความเชื่อหนึ่งที่ฝังแน่นในจิตใจผู้คนมาหลายทศวรรษ นั่นคือความเชื่อว่า "พันธุกรรมกำหนดทุกอย่าง" หากพ่อแม่เป็นโรคเบาหวาน คุณก็คงหนีไม่พ้น หากครอบครัวมีประวัติโรคหัวใจ นั่นก็หมายความว่าชะตาของคุณถูกเขียนไว้แล้วตั้งแต่วันเกิด ความเชื่อนี้ไม่เพียงแต่ไม่ถูกต้อง แต่ยังเป็นอุปสรรคที่ขัดขวางมนุษย์จากการดูแลสุขภาพของตัวเองอย่างจริงจัง
วิทยาศาสตร์สาขา Epigenetics ได้เปิดเผยความจริงที่เปลี่ยนโลกการแพทย์และการดูแลสุขภาพไปโดยสิ้นเชิง ความจริงนั้นคือ: DNA ของคุณไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย สิ่งที่คุณทำทุกวัน ตั้งแต่อาหารที่รับประทาน คุณภาพการนอนหลับ ระดับความเครียด ไปจนถึงการออกกำลังกาย ล้วนส่งผลต่อการทำงานของยีนของคุณในระดับพื้นฐานที่สุด
Genfosis ก่อตั้งขึ้นบนพื้นฐานของความเข้าใจนี้ เราเชื่อว่าการดูแลสุขภาพที่แท้จริงต้องเริ่มจากการเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่าง Epigenetics ไลฟ์สไตล์ และศักยภาพของร่างกายมนุษย์แต่ละคน บทความนี้คือก้าวแรกของการเดินทางนั้น
Genetics คืออะไร และทำไมมันไม่ใช่คำตอบสุดท้าย
Genetics หรือพันธุศาสตร์คือการศึกษาเกี่ยวกับ DNA ซึ่งเป็นรหัสชีวิตที่ประกอบด้วยคู่เบสกว่า 3 พันล้านคู่และยีนประมาณ 20,000–25,000 ยีน ลำดับ DNA นี้ถ่ายทอดจากพ่อแม่สู่ลูกและโดยทั่วไปคงที่ตลอดชีวิต นักวิทยาศาสตร์ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 เชื่อว่าลำดับ DNA นี้เปรียบเสมือนพิมพ์เขียวที่กำหนดทุกสิ่งทุกอย่างในร่างกาย
แต่ความเชื่อนี้มีรอยร้าวที่ชัดเจนซึ่งปรากฏขึ้นจากการศึกษาคู่แฝดเหมือน (Monozygotic Twins) ซึ่งเป็นบุคคลสองคนที่มีลำดับ DNA เหมือนกัน 100% ผลการวิจัยหลายสิบชิ้นพบว่า แฝดเหมือนไม่ได้เป็นโรคเดียวกันเสมอไป บางคู่คนหนึ่งพัฒนามะเร็ง อีกคนมีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรง บางคู่คนหนึ่งเป็นโรคอัลไซเมอร์ อีกคนมีสติปัญญาแจ่มใสจนวาระสุดท้าย
คำถามเดียวกันนี้ก็คือ ถ้า DNA คือทุกอย่าง ความแตกต่างนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร? คำตอบอยู่ที่ Epigenetics
Epigenetics: ผู้ควบคุมที่อยู่เหนือ DNA
Epigenetics คือกลไกทางชีววิทยาที่ควบคุมว่ายีนไหนจะ "เปิด" หรือ "ปิด" การทำงาน โดยไม่เปลี่ยนแปลงลำดับ DNA แม้แต่ตัวอักษรเดียว ลองนึกภาพ DNA ว่าเป็นสารานุกรมขนาดใหญ่ Epigenetics ก็คือระบบที่คั่นหน้า ไฮไลต์ และกำหนดว่าหน้าไหนจะถูกอ่านหรือข้ามไป และสิ่งที่กำหนดระบบนี้คือสิ่งที่คุณทำทุกวัน
กลไกหลักมีสามชั้น ได้แก่ DNA Methylation ซึ่งเป็นกระบวนการที่ทำให้ยีนเงียบลงหรือทำงานมากขึ้น, Histone Modification ที่กำหนดว่ายีนจะเข้าถึงได้หรือถูกซ่อน และ Non-coding RNA ที่ทำหน้าที่เป็นผู้ส่งสารควบคุมยีนอื่นอีกที ทั้งสามกลไกนี้ได้รับอิทธิพลโดยตรงจากไลฟ์สไตล์ของคุณ
ความแตกต่างระหว่าง Genetics VS Epigenetics
| หัวข้อ | Genetics | Epigenetics |
|---|---|---|
| นิยาม หรือ ความหมาย | การศึกษาลำดับ DNA และยีนที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม | กลไกที่ควบคุมการเปิด-ปิดยีนโดยไม่เปลี่ยนลำดับ DNA |
| ความสามารถในการเปลี่ยนแปลง | คงที่ตลอดชีวิต (ส่วนใหญ่) | เปลี่ยนแปลงได้ตามไลฟ์สไตล์และสิ่งแวดล้อม |
| หน้าที่ | กำหนดโครงสร้างและศักยภาพพื้นฐานของร่างกาย | กำหนดการทำงานของยีนในเวลาต่าง ๆ |
| การส่งต่อ | ส่งต่อสู่รุ่นลูกโดยตรง | บางส่วนส่งต่อได้ข้ามรุ่น (Transgenerational Epigenetics) |
| อิทธิพลของไลฟ์สไตล์ | ไม่มีผลต่อลำดับ DNA | ส่งผลโดยตรงและวัดผลได้ |
"ลองนึกภาพ DNA ว่าเป็นสารานุกรมขนาดใหญ่ที่รวบรวมความรู้ทั้งหมดของร่างกาย Epigenetics ก็คือระบบที่คั่นหนังสือ ไฮไลต์ และกำหนดว่าหน้าไหนจะถูกอ่าน หน้าไหนจะถูกข้าม ซึ่งทุกวันไลฟ์สไตล์ของคุณคือผู้ตัดสินใจเรื่องนั้น"
โภชนาการคือปัจจัยแรกและทรงพลังที่สุด อาหารที่รับประทานไม่ใช่เพียงเชื้อเพลิง แต่เป็นสัญญาณทางชีวเคมีที่ส่งตรงถึง DNA สารอาหารอย่าง Folate จากผักใบเขียว และ Sulforaphane จากบรอกโคลีมีผลพิสูจน์แล้วว่ากระตุ้นยีนที่ดีต่อสุขภาพและลดการแสดงออกของยีนที่ส่งเสริมโรค
การออกกำลังกายสม่ำเสมอส่งผลต่อ Methylation Pattern ในยีนกว่า 4,000 ตำแหน่ง รวมถึงยืด Telomere ซึ่งเป็นตัวชี้วัดอายุทางชีววิทยา การนอนหลับอย่างมีคุณภาพเป็นช่วงเวลาที่ร่างกายซ่อมแซม DNA และ Reset Epigenome และความเครียดเรื้อรังสร้างรูปแบบ Methylation ที่ส่งเสริมการอักเสบเรื้อรัง ซึ่งเป็นรากฐานของโรคร้ายแรงส่วนใหญ่
Genfosis ไม่เชื่อในการดูแลสุขภาพแบบเดียวสำหรับทุกคน เพราะ Epigenome ของแต่ละคนมีความเฉพาะตัวสูงมาก ขึ้นอยู่กับพันธุกรรม ประวัติชีวิต และไลฟ์สไตล์ที่สะสมมา แนวทาง Precision Epigenomics ของเราจึงเริ่มจากการวิเคราะห์เชิงลึกในระดับบุคคล เพื่อออกแบบโปรแกรมที่ครอบคลุมโภชนาการ การออกกำลังกาย การนอนหลับ และการจัดการความเครียด ให้ตรงกับ Epigenome ของคุณโดยเฉพาะ
DNA ของคุณคือจุดเริ่มต้น ไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย สิ่งที่คุณทำทุกวันต่างหากที่เขียนบทต่อไปของสุขภาพคุณ